پەرەپێدانی نوێی وەلڤەلەکان لە ژێر گرتنی کاربۆن و هەڵگرتنی کاربۆن

بەهۆی ستراتیژی "دوو کاربۆن"ەوە، زۆرێک لە پیشەسازییەکان ڕێگایەکی تاڕادەیەک ڕوونیان بۆ پاراستنی وزە و کەمکردنەوەی کاربۆن پێکهێناوە. وەدیهێنانی بێلایەنی کاربۆن لە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای CCUS جیا ناکرێتەوە. بەکارهێنانی تایبەتی تەکنەلۆژیای CCUS بریتییە لە گرتنی کاربۆن، بەکارهێنان و هەڵگرتنی کاربۆن و هتد. ئەم زنجیرە بەکارهێنانە تەکنەلۆژیایە بە شێوەیەکی سروشتی هاوتاکردنی وەلڤەل لەخۆدەگرێت. لە ڕوانگەی پیشەسازییە پەیوەندیدارەکان و بەکارهێنانەکانەوە، گەشەپێدانی داهاتوو ئاسۆکە شایەنی سەرنجی ئێمەیەوەلڤەلپیشەسازی.

1.CCUS چەمک و زنجیرەی پیشەسازی

چەمکی A.CCUS
لەوانەیە CCUS بۆ زۆر کەس نامۆ بێت یان تەنانەت نامۆ بێت. بۆیە پێش ئەوەی لە کاریگەرییەکانی CCUS لەسەر پیشەسازی ڤاڵڤ تێبگەین، با پێکەوە دەربارەی CCUS فێربین. CCUS کورتکراوەی زمانی ئینگلیزییە (Carbon Capture, Utilization and Storage)

زنجیرە پیشەسازی B.CCUS.
تەواوی زنجیرەی پیشەسازی CCUS بە شێوەیەکی سەرەکی لە پێنج بەستەر پێکهاتووە: سەرچاوەی دەردانی گازی ژەهراوی، گرتن، گواستنەوە، بەکارهێنان و هەڵگرتن، و بەرهەمەکان. سێ پەیوەندی گرتن، گواستنەوە، بەکارهێنان و هەڵگرتن پەیوەندییەکی نزیکیان بە پیشەسازی ڤاڵڤەوە هەیە.

2. کاریگەری CCUS لەسەر...وەلڤەلەکەپیشەسازی
بەهۆی بێلایەنی کاربۆنەوە، جێبەجێکردنی گرتنی کاربۆن و هەڵگرتنی کاربۆن لە پیشەسازییەکانی پترۆکیمیایی، هێزی گەرمی، پۆڵا، چیمەنتۆ، چاپکردن و پیشەسازییەکانی دیکەی خوارەوەی پیشەسازی ڤاڵڤ وردە وردە زیاد دەکات، و تایبەتمەندی جیاواز نیشان دەدات. سوودەکانی پیشەسازی وردە وردە بڵاودەکرێنەوە، و دەبێت گرنگییەکی ورد بە پێشهاتە پەیوەندیدارەکان بدەین. خواست لەسەر وەلڤەل لەم پێنج پیشەسازییەی خوارەوەدا بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات.

و/ داواکاری پیشەسازی پترۆکیمیایی یەکەم شتە کە تیشک دەخاتە سەر
مەزەندە دەکرێت کە خواستی وڵاتەکەم بۆ کەمکردنەوەی دەردانی پترۆکیمیایی لە ساڵی ٢٠٣٠ نزیکەی ٥٠ ملیۆن تۆن بێت، و وردە وردە کەم دەبێتەوە بۆ ٠ تا ساڵی ٢٠٤٠. لەبەر ئەوەی پیشەسازییەکانی پترۆکیمیایی و کیمیایی بوارە سەرەکییەکانی بەکارهێنانی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنن، و گرتنی کەم بەکارهێنانی وزە، تێچووی وەبەرهێنان و تێچووی کارپێکردن و چاککردنەوە کەم بێت، بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای CUSS یەکەم جار بووە کە پەرەی پێدراوە لەم بوارەدا. کۆمپانیای سینۆپێک لە ساڵی ٢٠٢١ دەست بە دروستکردنی یەکەمین پڕۆژەی CCUS ی چین دەکات کە ملیۆنێک تۆنە، کە پڕۆژەی CCUS ی کێڵگەی نەوتی کیلو پترۆکیمیایی-شێنگلییە. دوای تەواوبوونی پڕۆژەکە دەبێتە گەورەترین بنکەی نمایشی زنجیرەی تەواوی پیشەسازی CCUS لە چین. ئەو داتایانەی کۆمپانیای سینۆپێک پێشکەشی کردووە دەریدەخەن کە بڕی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن کۆمپانیای سینۆپێکەوە دەستی بەسەردا گرتووە گەیشتووەتە نزیکەی یەک ملیۆن و ٣٠٠ هەزار تۆن، لەو ژمارەیەش ٣٠٠ هەزار تۆن بۆ لافاوکردنی کێڵگە نەوتییەکان بەکاردەهێنرێت، ئەمەش ئەنجامێکی باشی بەدەستهێناوە لە باشترکردنی وەرگرتنەوەی نەوتی خاو و کەمکردنەوەی دەردانی کاربۆن.

ب- خواست لەسەر پیشەسازی وزەی گەرمی زیاد دەکات
لە دۆخی ئێستاوە، خواست لەسەر وەلڤەلەکان لە پیشەسازی کارەبادا، بەتایبەتی پیشەسازی کارەبای گەرمی، زۆر گەورە نییە، بەڵام لە ژێر فشاری ستراتیژی "دوو کاربۆن"دا، ئەرکی بێلایەنکردنی کاربۆنی وێستگەکانی کارەبای خەڵوز تادێت قورستر دەبێت. بەپێی پێشبینیی دامەزراوە پەیوەندیدارەکان: پێشبینی دەکرێت خواست لەسەر کارەبای وڵاتەکەم تا ساڵی ٢٠٥٠ بۆ ١٢-١٥ تریلیۆن کیلۆوات کاتژمێر بەرزبێتەوە، هەروەها ٤٣٠-١.٦٤ ملیار تۆن دووەم ئۆکسیدی کاربۆن پێویستی بە کەمکردنەوەیە لەڕێگەی تەکنەلۆژیای CCUS بۆ بەدەستهێنانی سفری پاکی دەردانی گازی ژەهراوی لە سیستەمی کارەبادا. ئەگەر وێستگەیەکی کارەبای خەڵوز بە CCUS دابنرێت، ئەوا دەتوانێت 90%ی دەردانی کاربۆن بگرێت، ئەمەش وایکردووە کە ببێتە تەکنەلۆژیای بەرهەمهێنانی کارەبای کەم کاربۆن. بەکارهێنانی CCUS ئامرازی تەکنیکی سەرەکییە بۆ بەدیهێنانی نەرمی و نەرمی سیستەمی کارەبا. لەم حاڵەتەدا خواست لەسەر وەلڤەلەکان کە بەهۆی دانانی CCUS دروست دەبێت بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات، هەروەها خواست لەسەر وەلڤەل لە بازاڕی کارەبادا، بەتایبەتی بازاڕی کارەبای گەرمی، گەشەیەکی نوێ نیشان دەدات، کە شایەنی سەرنجی کۆمپانیاکانی پیشەسازی ڤاڵڤە.

ج- خواست لەسەر پیشەسازی پۆڵا و کانزاسازی گەشە دەکات
مەزەندە دەکرێت کە داواکاری کەمکردنەوەی دەردانی گازی ژەهراوی لە ساڵی ٢٠٣٠دا ٢٠٠ ملیۆن تۆن بۆ ٠٥٠ ملیۆن تۆن لە ساڵێکدا بێت. شایەنی باسە جگە لە بەکارهێنان و هەڵگرتنی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە پیشەسازی پۆڵادا، دەتوانرێت ڕاستەوخۆ لە پرۆسەی دروستکردنی پۆڵادا بەکاربهێنرێت. سوودوەرگرتنی تەواو لەم تەکنەلۆژیایانە دەتوانێت ڕێژەی دەردانی گازی ژەهراوی بە ڕێژەی 5%-10% کەم بکاتەوە. لەم ڕوانگەیەوە، داواکاری پەیوەندیدار بە وەلڤەل لە پیشەسازی پۆڵادا گۆڕانکاری نوێی بەسەردا دێت، و خواستەکە ڕەوتێکی گەشەسەندنی بەرچاو نیشان دەدات.

د- خواستی پیشەسازی چیمەنتۆ بە شێوەیەکی بەرچاو گەشە دەکات
بەپێی خەمڵاندنەکان، داواکاری کەمکردنەوەی دەردانی گازی ژەهراوی لە ساڵی ٢٠٣٠دا ١٠٠ ملیۆن تۆن بۆ ١٥٢ ملیۆن تۆن لە ساڵێکدا، هەروەها داواکاری کەمکردنەوەی دەردانی گازی ژەهراوی لە ساڵی ٢٠٦٠دا ١٩٠ ملیۆن تۆن بۆ ٢١٠ ملیۆن تۆن لە ساڵێکدا. دووەم ئۆکسیدی کاربۆن کە بەهۆی شیبوونەوەی بەردی لیمۆ لە پیشەسازی چیمەنتۆدا بەرهەم دێت نزیکەی ٦٠%ی کۆی دەردانی گازی ژەهراوی پێکدەهێنێت، بۆیە CCUS ئامرازێکی پێویستە بۆ دیکاربۆنکردنی پیشەسازی چیمەنتۆ.

E.داواکاری پیشەسازی وزەی هایدرۆجین بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەهێنرێت
دەرهێنانی هایدرۆجینی شین لە میتانی ناو گازی سروشتی پێویستی بە بەکارهێنانی ژمارەیەکی زۆر لە وەلڤەل هەیە، چونکە وزە لە پرۆسەی بەرهەمهێنانی CO2 دەگیرێت، گرتن و هەڵگرتنی کاربۆن (CCS) پێویستە، گواستنەوە و هەڵگرتن پێویستی بە بەکارهێنانی ژمارەیەکی زۆر لە وەلڤەل هەیە.

3. پێشنیار بۆ پیشەسازی ڤاڵڤ
CCUS فەزای فراوانی دەبێت بۆ گەشەپێدان. هەرچەندە ڕووبەڕووی کێشەی جۆراوجۆر دەبێتەوە، بەڵام لە درێژخایەندا، CCUS فەزای فراوانی دەبێت بۆ گەشەپێدان، ئەمەش جێگەی پرسیار نییە. پیشەسازی ڤاڵڤ پێویستە تێگەیشتنێکی ڕوون و ئامادەکاری دەروونی گونجاو بۆ ئەمە بپارێزێت. پێشنیار دەکرێت کە پیشەسازی ڤاڵڤ چالاکانە بوارەکانی پەیوەست بە پیشەسازی CCUS بڵاوبکاتەوە

و/ بەشداری چالاکانە لە پڕۆژەکانی نمایشی CCUS. بۆ پڕۆژەی CCUS کە لە چین جێبەجێ دەکرێت، کۆمپانیاکانی پیشەسازی ڤاڵڤ دەبێت چالاکانە بەشداری لە جێبەجێکردنی پڕۆژەکەدا بکەن لە ڕووی تەکنەلۆژیا و توێژینەوە و پەرەپێدانی بەرهەمەوە، ئەزموون لە پرۆسەی بەشداریکردن لە جێبەجێکردنی پڕۆژەکەدا کورت بکەنەوە، و ئامادەکارییەکی پێویست بۆ بەرهەمهێنانی بەکۆمەڵ و هاوتاکردنی ڤاڵڤی دواتر بکەن. تەکنەلۆژیا و بەهرە و یەدەگی بەرهەم.

ب- گرنگیدان بە شێوازی پیشەسازی سەرەکی ئێستای CCUS. گرنگیدان بە پیشەسازی وزەی خەڵوز کە تەکنەلۆژیای گرتنی کاربۆنی چین بە شێوەیەکی سەرەکی بەکاردەهێنرێت، هەروەها پیشەسازی نەوت کە کۆگای جیۆلۆجی تێیدا چڕکراوەتەوە بۆ جێگیرکردنی وەلڤەلەکانی پڕۆژەی CCUS، و جێگیرکردنی وەلڤەلەکان لەو ناوچانەی کە ئەم پیشەسازیانەیان لێیە، وەک حەوزی ئۆردۆس و حەوزی جونگگار-توها کە ناوچەی گرنگن بۆ بەرهەمهێنانی خەڵوز. حەوزی بۆهای بەی و حەوزی دەمی ڕووباری مرواری کە ناوچەی گرنگی بەرهەمهێنانی نەوت و گازن، پەیوەندییەکی هاوبەشی نزیکیان لەگەڵ کۆمپانیا پەیوەندیدارەکاندا دامەزراندووە بۆ ئەوەی دەرفەتەکە بقۆزنەوە.

ج- دابینکردنی پشتگیری دارایی هەندێک بۆ توێژینەوە و توێژینەوەی تەکنەلۆژیا و بەرهەم و پەرەپێدانی وەلڤەلی پڕۆژەی CCUS. بۆ ئەوەی لە داهاتوودا پێشەنگی بوارەکانی وەلڤەلی پڕۆژەکانی CCUS بگرن، پێشنیار دەکرێت کۆمپانیا پیشەسازییەکان بڕێکی دیاریکراو لە پارە لە توێژینەوە و پەرەپێدان تەرخان بکەن، هەروەها پشتگیری بۆ پڕۆژەکانی CCUS بکەن لە ڕووی توێژینەوە و پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاوە، بە جۆرێک کە ژینگەیەکی باش بۆ شێوازی پیشەسازی CCUS دروست بکرێت.

بە کورتی بۆ پیشەسازی CCUS پێشنیار دەکرێت کە...وەلڤەلەکەپیشەسازی بە تەواوی لە گۆڕانکارییە پیشەسازییە نوێیەکان لە ژێر ستراتیژی "دوو کاربۆن" و ئەو دەرفەتە نوێیانەی گەشەپێدان تێدەگەن کە لەگەڵیدا دێن، هاوسەنگ بن لەگەڵ سەردەمدا، و گەشەپێدانی نوێ لە پیشەسازییەکەدا بەدەستبهێنن!